18/10/2010 - Caritas Internationalis hoopt dat de bijzondere synode in Rome (10-24 oktober) over het Midden-Oosten leidt tot méér toenadering tussen de vele religies en kerken in een regio, die nu zwaar wordt geteisterd door politieke en religieuze conflicten. 185 bisschoppen, 36 deskundigen en 34 vertegenwoordigers van andere niet-katholieke christelijke kerken en andere godsdiensten (islam en jodendom) nemen deel aan de synode. Ze bespreken de benarde situatie van de christelijke minderheden in het Midden-Oosten.

Ook aanverwante problemen staan in Rome op de agenda, zoals de interne verdeeldheid onder de vele christelijke kerkgenootschappen, het aanslepend Israëlisch-Palestijns conflict, het geweld in Irak, het islamitisch extremisme en vooral het recht van de christenen om hun geloof vrij te belijden en hun eredienst uit te oefenen.

Een pluralistische regio

Caritas is op de synode vertegenwoordigd door de verantwoordelijken van Caritas-Egypte en Caritas-Jordanië, en vooral door de voorzitter van Caritas-MONA (Midden Oosten en Noord-Afrika) Joseph Farah: "Het Midden-Oosten is een pluralistische regio, zowel cultureel als religieus. Dit pluralisme treft men zelfs aan binnen de katholiek kerk zélf. Daarin zijn er Marinieten, Syro-Malabaren, Grieks-katholieken, Armeniërs, Kopten, Latijnse katholieken, Chaldeeërs, enz., die allemaal met Rome zijn verbonden. Al die kerken hebben hun eigen eeuwenoude tradities, hiërarchie, sociale organisaties, eigen hospitalen en scholen. Er zijn dringend inspanningen nodig om de dialoog tussen de brede waaier van christelijke kerken en andere geloofsovertuigingen te versterken en om in de praktijk nauwer samen te werken. Omwille van de vele uitdagingen en het pluralisme is het Midden-Oosten de proeftuin bij uitstek voor een geest van verzoening in de rest van de wereld".

In de minderheid

De christenen vormen in de meeste landen van het Midden-Oosten een heel kleine minderheid. Hun getalsterkte is de voorbije decennia op alarmerende wijze gedaald. Een eeuw geleden was nog ongeveer 20% van de bevolking christen, nu is dat 5,62%, en dat percentage neemt nog steeds af. Het aantal christenen (overwegend orthodoxen) in de regio, waar Jezus werd geboren en waar het christendom in de eerste eeuwen tot grote bloei kwam, bedraagt in totaal ongeveer 20 miljoen op een totaal van 365 miljoen mensen (voornamelijk moslims). Alléén in Libanon maken de 1,5 miljoen christenen nog 35% van de bevolking uit. De katholieken (verspreid over 7 kerken) vertegenwoordigen een kleine minderheid van 5,7 miljoen, nog slechts 1,6 % van de bevolking.

In verscheidene gebieden in het Midden-Oosten worden christelijke gelovigen achtergesteld, gediscrimineerd, gemarginaliseerd, onderdrukt of zijn zelfs het doelwit van geweld. Velen voelen zich niet meer thuis in de regio, hoewel ze tot de oorspronkelijke bevolking behoren. Sommigen kiezen ervoor om uit te wijken, anderen trekken zich terug in getto's en koesteren zich in een geïsoleerde kerkgemeenschap.

Toenadering en samenwerking vereist

Volgens Caritas Internationalis mogen de christenen zich niet verder laten marginaliseren of op de vlucht slaan, maar hun isolement radicaal doorbreken. Er is er een toenemende dialoog nodig tussen de vele versnipperde christelijke kerken onderling plus een reële toenadering tussen de 3 grote monotheïstische godsdiensten (christendom, jodendom en islam). Samenwerking én onderling vertrouwen tussen de betrokken partijen in de politieke en religieuze conflicten zijn noodzakelijke voorwaarden om te komen tot een duurzame vrede in het woelige Midden-Oosten.

Lesley-Anne Knight, secretaris-generaal van Caritas Internationalis: "De Midden-Oostensynode biedt een uitstekende gelegenheid om de sociale en religieuze situatie in de regio goed in kaart te brengen. Zo verwerven de christenen een duidelijker kijk op hun plaats in een dominante islamitische samenleving en op hun rol en hun taken in hun land. We moeten dringend op zoek gaan naar nieuwe wegen om te komen tot vrede, eenheid en rechtvaardigheid in dit roerige deel van de wereld. Dat is niet enkel vitaal belang voor het Midden-Oosten zélf, maar ook voor de vrede en de stabiliteit in de rest van de wereld, die in niet geringe mate afhangt van een oplossing van de conflicten in die regio".

Caritas Internationalis streeft zelf al jaren naar inter-religieuze dialoog in het Midden-Oosten door een brede waaier van humanitaire en ontwikkelingsprojecten, met name op het domein van onderwijs en gezondheidszorg. Deze initiatieven zijn vooral afgestemd op de minst bedeelden, tot welke religie, ras of cultuur ze ook behoren. In de Caritas-centra in Bagdad (Irak) bijvoorbeeld, zetten alle medewerkers ("de getuigen van de vrede"), zoals artsen, sociale assistenten, onderwijzers, zich samen in om - boven alle religieuze, culturele en politieke grenzen heen - sociaal dienstbetoon te verlenen, educatieve voorzieningen en gezondheidszorg aan te bieden, hulp te bieden aan zwangere vrouwen en ondervoede kinderen.

Caritas geeft het voorbeeld

Caritas nam ook deel aan het initiatief "konvooi voor de vrede" in Gaza, waarbij rabbis, imams en christelijke priesters samen 3 vrachtwagens hulpgoederen verdeelden, o.m. hygiene-kits, ter beschikking gesteld door Caritas-Jeruzalem. Op die manier levert Caritas een positieve bijdrage tot de verspreiding van een cultuur van het geven, tot het bevorderen van het vrijwilligerswerk en tot een bewust harmonieus samen-leven en samen-werken. Door een bewust doorbreken van de spiraal van ethno-religieus en politiek geweld wil Caritas het wederzijds begrip, de menselijke waardigheid en het algemeen welzijn in de kijker plaatsen.

Een nieuwe ontwikkeling is de snelle aangroei van een christelijke minderheid van (overwegend vrouwelijke) katholieke immigranten afkomstig uit Azië (de Filippijnen en Zuid-Korea.) en Afrika, die werken als huispersoneel, vooral in de Golfstaten . Deze gastarbeid(st)ers hebben niet altijd de mogelijkheid om hun godsdienst vrij uit te oefenen en te belijden, bijv. in Saoedi-Arabië. In het land staat zelfs de doodstraf op pogingen om moslims tot een ander geloof te bekeren. Speciale Caritas-centra bieden duizenden migranten-vrouwen materiële en medische hulp, juridische bijstand tegen uitbuiting, speciale vormingscursussen, enz.

• In Turkije daalde het aantal christenen van ongeveer 25 % in het begin van de vorige eeuw naar 0,2 % nu. Het vrijwel verdwijnen van de christenen komt mede door de uitroeiïng van de christelijke Armeniërs in de nadagen van het Ottomaanse Rijk en door het gedwongen vertrek van de Grieken.
• Israel telt 150.000 christenen, zo'n 2 % van de bevolking. In Bethlehem, waar Jezus werd geboren, nam het aantal christenen af van 20.000 in 1995 tot 7.500 nu. In de Palestijnse gebieden leven circa 50.000 christenen, dat is ongeveer 0,8 % van het aantal inwoners. Meer dan de helft van de Palestijnen - in meerderheid christenen - leeft buiten het Midden-Oosten (in Chili alléén al wonen er meer dan 300.000).
• In Egypte vertegenwoordigen de 8 miljoen gelovigen (grotendeels behorend tot de Koptisch-Orthodoxe Kerk) zowat 10 % van de bevolking en vormen daarmee de grootste christelijke gemeeschap in de 17 landen van het Midden-Oosten.
• Jordanië telt ongeveer 150.000 christenen (het merendeel van hen is Grieks-Orthodox), dat betekent ongeveer 2,4 procent van de bevolking.
• In Syrië maken de naar schatting 850.000 christenen 4,5 % uit van de bevolking. Ongeveer de helft van hen is lid van een met Rome verbonden kerk.
• In Iran leven 135.000 christenen, dat is 0,3 % van de bevolking.
• In Irak is het aantal christenen sinds de Amerikaans-Britse invasie van maart 2003 sterk verminderd. Honderdduizenden Chaldeeuwse christenen zijn hun land ontvlucht voor sectarisch geweld en vervolging. Een groot aantal bleef in het land, maar trok naar de relatief veilige Koerische gebieden in het noorden. Er zijn nu nog naar schatting 600.000 christenen over, ofwel 2,1 % van de bevolking.