Er is nog hoop voor miljoenen families in Oost-Afrika. Zij kunnen nog worden gered van deze tragedie als de internationale gemeenschap alles in het werk stelt om deze humanitaire catastrofe een halt toe te roepen.

Richard Forsythe, coördinator van de noodprojecten van Caritas Australië, formuleert het zo: "Wij kunnen levens redden. Dat gebeurt ook dagelijks sinds de wereld zich heeft geëngageerd om de nood te lenigen van de volkeren die getroffen zijn door deze overweldigende droogte. Maar deze inspanningen volstaan nog niet, want we hebben het hier over 12,5 miljoen slachtoffers. De omvang van deze humanitaire tragedie is moeilijk exact in te schatten."

In een poging om dat toch te doen, overlopen we de situatie even in de vorm van vragen en antwoorden.


Hoe is de humanitaire situatie momenteel in Oost-Afrika?

De extreme droogte treft een groot gebied dat zich uitstrekt over het zuiden van Somalië, sommige delen van Kenia, Ethiopië en Djibouti. De waterbronnen drogen op, de oogsten zijn mislukt en mensen en dieren sterven. De stedelijke bevolking heeft sterk te lijden onder de prijzen van de voedingsmiddelen, die het gezinsbudget zo erg uithollen dat de mensen soms hun toevlucht moeten nemen tot bedelen of tot de prostitutie. Tot de andere getroffen landen behoren Eritrea, Soedan, Zuid-Soedan en Oeganda. Meer dan 12 miljoen mensen zijn getroffen en de meest kwetsbaren onder hen zijn zij die afhankelijk zijn van vee om te overleven. Meer dan een half miljoen kinderen zijn sterk ondervoed. Zonder noodhulp en crisisinterventies kan dit zowel op korte als op lange termijn gevolgen hebben voor de kinderen, in die mate dat de ondervoeding hun lichamelijke en intellectuele ontwikkeling ondermijnt.


Waarom wordt Oost-Afrika geconfronteerd met nieuwe voedselschaarste?

Klimatologen bevestigen dat de neerslagpatronen in de regio veranderd zijn door de opwarming van de aarde. De seizoensregens waren ruim onvoldoende. De oogsten zijn mislukt, er is minder werk en de dieren verkeren in slechte gezondheid en sterven zelfs. De prijs van de voedingsmiddelen is de voorbije maanden alarmerend gestegen (met 200 % in Somalië en met 70 % in Kenia). De arme gezinnen (1/3 van de bevolking in Somalië) hebben niet de middelen om voldoende eten te kopen. En de toestand wordt nog dramatischer door het conflict in Somalië, in combinatie met het gebrek aan infrastructuur en aan een goed functionerende staat.


Hoe kan men voorkomen dat zich nog andere voedselcrisissen voordoen in de regio?

Financiële steun is nodig om op korte termijn noodhulp te verstrekken en om oplossingen op langere termijn te vinden. Dit jaar is een miljard Amerikaanse dollar nodig, maar tot nu toe werd slechts de helft van dit bedrag bijeengehaald. 

Er zijn aanzienlijke investeringen nodig om eenvoudige, goedkope en laagtechnologische oplossingen te implementeren om de opvang en opslag van het regen- en grondwater te verbeteren, om de watervoorraden opnieuw aan te vullen, om de vruchtbaarheid van de bodem te verbeteren, om de weilanden te beschermen en om het gebruik van zaden die bestand zijn tegen droogte, van natuurlijke meststoffen en van compost te veralgemenen.

Men moet beter irrigeren (slechts 1% van het akkerland in de Hoorn van Afrika wordt gebruikt) en een noodreserve samenstellen. Een andere mogelijke oplossing is een verzekering om de kleine landbouwers te beschermen. Die is tamelijk goedkoop en kan de landbouwers die hun bezittingen verloren hebben, vergoeden. Verder zijn ook meer investeringen in onderzoek naar het klimaat en de landbouw noodzakelijk.

In Somalië blijft de toegang tot de getroffen bevolking een heel groot probleem dat opgelost moet worden. De hele bevolking moet kunnen profiteren van de inspanningen van de noodhulp. Het is van cruciaal belang om de vrede in de regio te bevorderen om zo investeringen in de landbouwproductie op middellange en lange termijn in de hand te werken.


Wat doet Caritas op het terrein en op internationaal vlak om oplossingen te vinden voor deze steeds terugkerende rampen?

De leden van het Caritas-netwerk die actief zijn in de getroffen regio's helpen om de bevolking levensmiddelen, medische zorgen, bestaansmiddelen en drinkbaar water te bezorgen. In de gebieden waar droogte heerst, delen ze ook voedsel en water voor het vee uit, helpen ze de kwekers om de dieren te verkopen die ze zelf niet meer kunnen voeden en maken ze de meest kwetsbare dorpen in de regio's die te lijden hebben onder de droogte, weerbaarder.

Heel wat nationale vestigingen van Caritas in diverse landen hebben oproepen gedaan. De delegaties van Caritas in Genève en New York volgen de situatie aandachtig op en houden de organisaties van de VN (o.a. UNHCR, FAO, WFP, UNICEF) op de hoogte van de ontwikkelingen.

Caritas spoort de internationale gemeenschap aan tot solidariteit en vraagt om de noodzakelijke financiële steun in te zamelen opdat onmiddellijk een interventie op grote schaal zou kunnen opgezet worden. De lidstaten moeten de getroffen bevolking toegang tot voeding en drinkbaar water garanderen, net als behandelingen voor de zware acute ondervoeding en vaccinaties tegen dodelijke ziektes zoals mazelen en poliomyelitis. Bovendien moet men investeren in de landbouwproductie om de prijzen van de voedingsmiddelen te drukken.


Bronnen: Caritas - FAO - UNICEF