24/06/2010 - Caritas International waarschuwt voor een hongersnood van nooit eerder geziene omvang in het oostelijk deel van de Sahel, het gebied tussen subtropisch Afrika en de Sahara-woestijn. Minstens 10 miljoen mensen dreigen er in de nabije toekomst om te komen door gebrek aan eten. De situatie is ronduit rampzalig in Niger, waar ongeveer 8 miljoen inwoners (60% van de bevolking) honger lijden. Maar ook in grote delen van Tsjaad, Burkina Fasso en Mali is de toestand zorgwekkend.

"De nood is zeer groot. Alléén al in Niger lijden 1,5 miljoen kinderen onder de 5 jaar aan ondervoeding. 380.000 (dat is 1 op 4!) van hen verkeren in levensgevaar. Als de internationale gemeenschap snel, dat wil zeggen de komende dagen en weken, voedsel en financiële steun levert kan een humanitaire tragedie alsnog worden afgewend. Als die hulp uitblijft zullen ontelbare mensen in de regio sterven van de honger", zegt Raymond Yoro, secretaris van Caritas-Niger (CADEV).


Velen herinneren zich ongetwijfeld nog de schrijnende BBC-documentaire van de hongersnood in Ethiopië in 1984. Die schokkende beelden gingen toen de hele wereld rond en brachten een golf van spontane solidariteit op gang, o.m. door het organiseren van wereldwijde benefiet-concerten. Nu, ruim een kwart eeuw later, dreigt een nog véél dramatischere humanitaire ramp in de oostelijke Sahel. De situatie is er des te zorgwekkender omdat de voorraden van de vorige (magere) oogst vanaf deze maand helemaal zijn opgebruikt.

In afwachting van het volgende oogstseizoen (september-oktober) leeft de plattelandsbevolking in bittere armoede en ellende. Veel gezinnen verkopen noodgedwongen hun vee om wat eten te kunnen kopen. Om te overleven moeten talloze kleine boeren hun land overmaken aan multinationale landbouwbedrijven. Totaal ondervoede mensen eten mais dat bestemd is voor het pluimvee, of zelfs wilde planten. Wanhopig graven ze naar granen en zaden in mierenhopen. Velen verlaten hun huis om elders aan voedsel te geraken.

Oorzaken van de huidige hongersnood

• Er is vooreerst de bestaande armoede in de Sahel-landen. Volgens de Wereldbank moet de helft van bevolking, die getroffen wordt door de voedselschaarste, rondkomen met een inkomen van 1,25 dollar per dag. De armen hebben gewoon geen geld om levensmiddelen te kopen. Temeer omdat de voedselprijzen, door de opeenvolgende slechte oogsten, in korte tijd met gemiddeld 30% zijn gestegen!
  

• Door de klimaatsverandering is er weinig of geen neerslag. De aanhoudende droogte veroorzaakt gedeeltelijk of helemaal mislukte oogten. De landbouw en de veeteelt gaan achteruit. Zoals het er nu naar uitziet zal in de nabije toekomst het aantal periodes van droogte nog toenemen, namelijk drie keer om de 4 jaar.

• Door toenemende ontbossing rukt de woestijn steeds verder zuidwaarts op. Op 17 juni beslisten de leiders van 11 landen, tijdens een bijeenkomst in Tsjaad, om een "groene muur" uit te bouwen, een groene zone van 15 km breed en 7000 km lang, dwars doorheen de Sahel.

• Door de wereldwijde economische crisis daalt de internationale voedselhulp. En wegens het gebrek aan internationale media-belangstelling dalen de giften. Van de 85.000 ton beloofde levensmiddelen voor Niger is dit jaar slechts 47.000 ton geleverd. Het land wacht tevergeefs op 50 miljoen dollar toegezegde financiële steun uit het buitenland.

Aanpak van de voedselschaarste

Al sinds mei organiseert Caritas Internationalis een campagne om 3,5 miljoen dollar in te zamelen voor voedselhulp aan zo'n kwart miljoen gezinnen in de oostelijke Sahel, met voorrang voor kwetsbare groepen zoals kinderen en zwangere en zogende vrouwen. Maar Caritas beseft dat de aanvoer van grote hoeveelheden voedsel uit het buitenland het probleem van de hongersnood niet ten gronde oplost. Die hulp redt wel mensenlevens, maar ze maakt de plaatselijke bevolking ook sterk afhankelijk hiervan en dus kwetsbaar in de toekomst.

Volgens Caritas Internationalis en andere hulp- en ontwikkelingsorganisaties moet de manier van hulpverlening veranderen en meer in de richting gaan van zelfredzaamheid. Caritas wil de plaatselijke bevolking structureel helpen, d.w.z. projecten opzetten en de nodige middelen en technieken ter beschikking stellen om zich zélf weerbaarder te maken en om eigenhandig ter plaatse de droogte te lijf te gaan.

Concreet vertaalt dat beleid van voedselzekerheid zich in

• het opslaan en leren beheren van regenwater in reservoirs,
• het aanleggen van irrigatie-systemen,
• de boeren helpen om hun landbouwproductie te verhogen door de levering van moderne landbouwmaterialen, van zaadgoed van hoge kwaliteit, kunstmest enz.
• het bouwen van opslagplaatsen voor graanvoorraden,
• het uitbouwen van een systeem dat tijdig een nieuwe periode van droogte aankondigt ("early warning system").