25/03/09 - Lulu Mitshabu werkt voor Caritas Australië als Afrika coördinator. Ter gelegenheid van de Internationale Vrouwendag op 5 maart jl. sprak ze in Brisbane over de dramatische toestand in de Democratische Republiek Congo (DRC). Niemand van de toehoorders had kunnen vermoeden welk vreselijk verhaal ze zou brengen, en evenmin begrijpen dat er in Congo een goed georganiseerd verkrachtingsysteem bestaat, dat wordt ingezet als oorlogswapen.

In de DR Congo sterven ook elke dag naar schatting 1.200 inwoners aan niet-natuurlijke oorzaken. Tijdens de tweede Congolese oorlog (augustus 1998 - juli 2003) kwamen bijna 4 miljoen mensen om, en sindsdien kwamen er nog minstens 2,1 miljoen doden bij, ten gevolge van armoede en conflicten.

Zo'n 80 procent van de congolese bevolking leeft nu onder de armoedegrens, ruim 70 procent van de mensen lijdt aan ondervoeding. De levensverwachting is amper 47 jaar. De meest recente statistieken brengen aan het licht dat 20 procent van de kinderen niet eens de leeftijd van 5 jaar haalt. De oorzaken van deze massale sterfte zijn conflict-gebonden: ziekte, armoede, wreedheden en seksueel geweld.

Lulu Mitshabu wou haar publiek vooral iets vertellen over verkrachting - verkrachting op een enorme schaal. Ze beschreef hoe in Congo tienduizenden vrouwen stelselmatig sexueel worden misbruikt, waardoor volledige gemeenschappen gedestabiliseerd en gegijzeld raken.

Verkrachting wordt er gebruikt als oorlogswapen, om zo de doelstellingen van de regering en het leger te verwezenlijken, zei ze. Vrouwen zijn kwetsbaar als ze naar buiten moeten om water te gaan putten, meisjes zijn het mikpunt van sexueel geweld wanneer ze van of naar school gaan, enz. De situatie is zo slecht, dat een vrouw méér in levensgevaar verkeert dan een soldaat aan het front.

"Het komt neer op seksslavernij en gedwongen prostitutie, om zo militaire doelen te verwezenlijken," aldus Lulu Mitshabu. Vrouwen worden soms verkracht door maar liefst 20 mannen. De leeftijd van de vrouwen variëert van minder dan zes maanden tot meer dan 70 jaar. Jonge meisjes worden gevangen genomen om ze als seksslavinnen in te zetten.

Vrouwen worden geslagen of verkracht in het bijzijn hun familie en echtgenoot. Er zijn gevallen bekend van penetratie met messen en andere voorwerpen. Resultaat: vele gezinnen blijven voor de rest van hun dagen getraumatiseerd. Ook de mannen worden diep getroffen, omdat zij niet in staat bleken om hun echtgenotes en dochters te beschermen.

Het doel van een dergelijke massale verkrachting is het destabiliseren van oppositiegroeperingen, verklaarde Lulu. Het is een publieke gezondheidscrisis. Verkrachting leidt vaak tot ernstige gezondheidsproblemen, zoals de snellere verspreiding van HIV/AIDS, die momenteel ongeveer 60 procent van de bevolking treft. Maar ook andere ziekten steken weer de kop op. Sommige jonge meisjes lijden bijvoorbeeld aan fistel-ontstekingen. Een groot aantal infecties komt niet in de statistieken terecht want vele vrouwen doen geen beroep op medische hulp, omdat die niet betaalbaar ofwel gewoon niet beschikbaar is.

Uit aanvullende informatie blijkt dat een toenemend aantal kinderen voortkomt uit verkrachtingen. Als hulporganisatie maakt Caritas zich grote zorgen. Als deze spiraal van verkrachtingen niet snel stopt, gaan de jongeren een verkrachting beschouwen als 'normaal'. Op lange termijn betekent dat een absolute ramp voor Congo.

Lulu Mitshabu, zélf geboren in Congo, zei dat ze altijd al de behoefte had om zich uit te spreken tegen onrecht. Haar vader steunde haar, maar haar moeder waarschuwde haar dat ze daarmee haar kansen op een huwelijk in gevaar bracht. Ze werd voor het eerst gearresteerd op de leeftijd van 12 jaar.

Ze vertelde dat ze een belofte had gedaan om het gruwel-verhaal van de Congolese vrouwen naar buiten te brengen. Maar uiteindelijk moest ze vluchten voor haar leven. Om de grens over te komen moest ze de schoenen van haar kinderen verkopen. Vandaag heeft ze 6 dochters en werkt voor Caritas Australië.

De rol van de multinationale mijnbouwbedrijven moet volgens haar dringend worden aangepakt. Het is de enige manier om het conflict in Congo te beëindigen, want het zijn deze ondernemingen die contracten sluiten met rebellengroepen.

De DR Congo is een van de rijkste landen in Afrika, tenminste op het vlak van natuurlijke hulpbronnen. De minerale rijkdom in de bodem is reusachtig groot; de zuidelijke provincie Katanga alléén al is goed voor naar schatting 34 procent van de wereld-kobalt-voorraad en voor 10 procent van de mondiale reserves aan koper. En dan hebben we het nog niet over de indrukwekkende hoeveelheid landbouwgronden en bossen. Alleen het Amazone-bekken mag zich groter in omvang noemen.

Maar deze potentiële natuurlijke rijkdommen zijn al, sinds de komst van de Europeanen in de 19de eeuw, een gesel voor de DRC. De voorbije jaren waren die rijkdommen de inzet van een uitgebreide reeks van bloedige conflicten, nog aangescherpt door een diepgewortelde corruptie van de centrale machthebbers. De lokale bevolking zag nog maar weinig vruchten van de natuurlijke rijkdommen.

Caritas Congo meldt al geruime tijd dat de gevechten in het noorden en oosten van het land onverminderd doorgaan, ondanks een wapenstilstand onder de hoede van de VN, en goedgekeurd en ondertekend door alle betrokken partijen.

VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon bezocht onlangs Noord-Kivu, waar de voorbije 6 maanden is slag geleverd tussen het Congolese leger (FARDC) enerzijds en de Tutsi-rebellen groepering, bekend als het "Nationale Congres voor Defensie van het Volk" (CNDP) anderzijds. Meer dan 250.000 mensen raakten ontheemd, bovenop de 800.000 vluchtelingen in de streek als gevolg van vroegere conflicten.

Ban Ki-moon bezocht in Goma ook enkele vrouwen en meisjes die het slachtoffer waren van seksueel geweld. Volgens het VN-Kinderfonds zijn in Congo naar schatting 200.000 vrouwen en meisjes in de afgelopen 12 jaar aangerand. Het zwaarst getroffen gebied is het oostelijk deel van het land, met name de regio Kivu. Caritas is in deze streek actief, en biedt er medische begeleiding aan slachtoffers van seksueel geweld.

Lulu Mitshabu hoopt dat het huidig mandaat van de VN-vredesmacht wordt versterkt én dat het aantal VN-Blauwhelmen uitbreidt. Zoals de zaken er nu voorstaan, kan de VN-vredesmacht alléén observeren, en mag ze niet overgaan tot de daadwerkelijke bescherming van burgers. Vredessoldaten zouden ook bijscholing moeten krijgen over de schadelijke gevolgen van het gebruik van verkrachting als wapen.

Vandaag is de situatie nog steeds dezelfde. Massale verkrachtingen blijven in Congo dagelijkse kost, zegt Lulu. Maar ze halen niet de krantenkoppen - en worden evenmin overgenomen door de andere media. "Mensen willen het niet horen. Het klinkt zo vreselijk", zucht ze. Tegelijk roept ze op om niet langer te zwijgen over de golf van verkrachtingen in Congo. Regeringen, politici, televisie- en radio stations, kranten en parochies moeten weten hoe in deze 21e eeuw de massale verkrachting van vrouwen wordt aangewend als oorlogswapen in de DR Congo.

"Het is een stille genocide."