Asielzoekers die intensief begeleid werden door ons team op hun weg naar autonomie, hebben goede troeven in handen om zich te integreren in onze maatschappij op het moment dat ze een definitief verblijfsstatuut verwerven en onze opvangstructuur moeten verlaten. Voor vluchtelingen die hun erkenning in een gesloten centrum krijgen, is dit in de meeste gevallen niet zo.

Caritas International is daarom met een specifiek project gestart dat de integratie van erkende vluchtelingen uit gesloten centra wil bevorderen. Hun situatie is immers niet te vergelijken met die van de mensen in onze woningen. De opsluiting in een gesloten centrum maakt dat de migrant nauwelijks in contact komt met de buitenwereld en de Belgische samenleving, en dat alles voor hem of haar nieuw is als hij of zij het centrum mag verlaten. In afwachting van een beslissing (positief of negatief) is de betrokkene bovendien extra onderhevig geweest aan heel wat spanning en stress. Bij een weigering wordt hij immers onmiddellijk het land uitgezet. Wanneer hij mag blijven staat hij binnen enkele uren op straat en moet hij het alleen zien te rooien.

Eerst opvang

Het team van de cel integratie legt ons uit hoe het programma verloopt: “Zodra een vluchteling en een gesloten centrum het vluchtelingenstatuut krijgt, worden we gecontacteerd. Het wordt dan een wedloop tegen de tijd want de vluchteling krijgt slechts 4 uur om het centrum te verlaten. Het is niet vanzelfsprekend om tegen de avond al onderdak te vinden voor de man, de vrouw of het gezin in kwestie. Gelukkig kunnen we rekenen op de steun van 3 kloosterordes die elk een specifieke groep ‘nieuw erkende vluchtelingen’ opvangen. De zusters Dominicanessen van de Gemeenschap Béthel, vangen vrouwen op (alleen of met kinderen), de Internationale Gemeenschap van Sint- Dominicus herbergt mannen, terwijl ‘De Brug’ te Lier 2 huisjes ter beschikking stelt voor gezinnen. Een warm onthaal doet wonderen voor de vluchtelingen die toch vaak psychologische problemen hebben overgehouden aan hun vlucht uit het thuisland en hun verblijf in een centrum dat veel weg heeft van een gevangenis. Het doet hen dan ook bijzonder goed om omringd te worden met mensen die naar hen luisteren en hen op hun verhaal laten komen.”

Een woning als vertrekpunt

Voor de cel Integratie is het vinden van een woning prioritair: de inschrijving in een gemeente is immers noodzakelijk wanneer men wil aanspraak maken op bepaalde rechten. “Voor onze mensen is het vinden van een woning meer dan het zoeken naar een dak boven hun hoofd. Zodra ze een definitieve verblijfplaats hebben, kunnen ze zich in orde stellen met de ziekenkas en met het OCMW, kunnen ze hun kinderen inschrijven op een school en zelf aan een opleiding beginnen: de eerste fundamenten voor hun integratie. Wij begeleiden hen bij het in orde brengen van dit alles, we brengen hen in contact met organisaties die tweedehandse meubels en kleren verkopen en voedselpakketten uitdelen. Wie zich in Wallonië of Brussel vestigt, krijgt een aanbod van taallessen, cursussen maatschappelijke oriëntatie en diverse vormingen. Wie in Vlaanderen woont, volgt het inburgeringparcours. Ook praktische problemen krijgen alle aandacht: recent hebben we onder meer een infovergadering belegd waarop we op een ludieke manier aangetoond hebben hoe energie kan bespaard worden en op welke manier het huisvuil hier bij ons gesorteerd wordt.”

De begeleiding van de vluchtelingen loopt over 2 jaar. De eerste 6 maanden is ze erg intensief, daarna vooral op aanvraag. De uiteindelijke bedoeling is immers de betrokkenen geleidelijk naar meer autonomie en uiteindelijke onafhankelijkheid te brengen. “Het is belangrijk voor onze mensen dat ze een contactpersoon hebben die hen naar de juiste persoon of de juiste organisatie kan doorverwijzen. Soms hebben de mensen alleen maar behoefte aan een goed gesprek. Onze rol is dus heel gevarieerd: medespeler, tussenpersoon en soms vertrouwenspersoon. Aan het einde van de rit hopen we dat de vluchteling de juiste sleutels in handen heeft om de deur naar integratie te openen.”