Annelieke Carlier en Thomas Jézéquel van de cel “Vrijwillige terugkeer en reïntegratie” brachten van 19 tot 25 augustus een evaluatiebezoek aan hun partner in Mongolië.

De Mongoliërs vertegenwoordigen een aanzienlijk deel van de terugkeerders die door Caritas begeleid worden in de wereld, met meer dan 70 geholpen personen sinds maart 2007. De gemeenschap van de Mongoliërs in België concentreert zich hoofdzakelijk in de stad Antwerpen.

Een betrouwbare ploeg

In Mongolië werkt Caritas International nauw samen met Caritas Mongolië, geleid door vader Pierrot Kasemuana, een missionaris die uit Zuid-Kivu in Congo afkomstig is. Hij kan rekenen op een degelijk, engelstalig lokaal team. Caritas Mongolië focust zijn aandacht vooral op noodhulp (natuurrampen) en landbouwprojecten, maar heeft sinds ons eerste bezoek ter plaatse, in december 2007, aanvaard om een structurele partner te worden van Caritas België voor hulp met de reïntegratie van migranten.   

Dit laatste bezoek liet ons toe de ernst en het professionalisme te constateren van het team van Caritas Mongolië, dat soms onder moeilijke omstandigheden werkt. Waar enerzijds verschillende migranten gemakkelijk meewerken, staat Caritas evenzeer tegenover agressieve houdingen en bedreigingen om toch maar z’n fondsen te deblokkeren “zonder vragen te stellen”. Darom richten we onze aandacht van nu af op een meer overwogen selectie van dossiers die in aanmerking komen voor reïntegratie vanuit België.

Lastige huisvesting en financiële moeilijkheden

Desondanks worden de terugkeerders in het project goed geholpen en stelden we vast dat terugkeerders zonder steun vaak in erg precaire levensomstandigheden terechtkomen. De Mongoolse gemeenschap is doordrongen van corruptie. De hoge werkloosheid wordt verduidelijkt door het feit dat een sollicitant de persoon moet ‘vergoeden’ die hem/haar een job kan bezorgen (vriend of kennis). Deze algemene praktijken van omkoperij discrimineren grotendeels personen die geen uitgebreid sociaal netwerk hebben om zich gemakkelijk in de lokale economie te integreren.  

De grootste problemen van onze terugkeerders zijn de toegang tot huisvesting en tot gezondheidszorg. We ontmoetten verschillende personen die met meerdere families samenwoonden in kleine appartementen of barakken in uitgestrekte sloppenwijken van Ulaan Baator (hoofdzakelijk samengesteld uit houten huizen en traditionele tenten, de “ger”). Caritas Mongolië volgt de dossiers van dichtbij op en tracht te bemiddelen in deze precaire situaties met de budgetten toegekend door FEDASIL via Caritas International België. 

Eén van de bezochte personen heeft een kleine zaak kunnen heropenen in de buitenwijken van de hoofdstad. Het winkeltje draait min of meer, ondanks de beperkte liquide middelen. Omwille van de allesoverheersende armoede ziet de kruidenierster zich vaak verplicht om haar clienteel krediet te geven, wat haar dan weer problemen bezorgt om haar voorraden aan te vullen. 

Een jong koppel met een kind geboren in België, heeft ons toegelaten de onwaarschijnlijke mechanismen beter te begrijpen die Mongoolse migranten tot in Antwerpen brengt. Via de aankoop (voor 800 euro) van een visum, dat werd vervalst dankzij de medewerking van lokale medewerkers van Europese consulaten (vooral de Tsjechische en de Duitse), worden ze via Rusland door telkens weer andere Mongoolse smokkelaars « begeleid », maar ook in de steek gelaten, bedrogen, geslagen, geschopt en bestolen. De bestemming is meestal de Tsjechische republiek, waar de Mongoliërs illegaal tewerkgesteld worden in fabrieken en op het platteland. De grote en onzichtbare Mongoolse gemeenschap die zich heeft gevormd in België, trekt zij die ontgoocheld zijn in de ‘Tsjechische droom’ aan. In Antwerpen vallen sommigen in handen van Mongoolse criminele bendes die hen dwingen om winkeldieven en zakkenrollers te worden. Anderen hebben meer geluk en verschillenden getuigden dat zij illegaal huishoud(st)er waren bij rijke Antwerpse families. Het loon zou ongeveer 800 euro per maand bedragen en de arbeidsomstandigheden zijn correct.    

Onze dienst is meer dan tevreden met de bereikte resultaten van Caritas Mongolië en de ingewonnen informatie. Een betere kennis van de reële levensomstandigheden in Ulaan Baator geeft ons de gelegenheid om ons programma en onze adviezen aan migranten in België te verbeteren. De structurele samenwerking met Caritas Mongolië zal zich verderzetten in 2010, en zij zullen onze gast zijn in Brussel voor de ondertussen traditionele internationale partnerweek in oktober 2009. 

04.09.2009