'Het gaat beter,' hoor ik de mensen zeggen. 'Voor het eerst in de geschiedenis is de situatie zo ontstaan dat de overgrote meerderheid van de mensheid geen dagelijkse strijd meer om voedsel moet leveren en dat acute honger niet langer een algemene maar een specifieke en gelukkig meestal tijdelijke bedreiging is geworden.'

Jammer genoeg is daarmee al het goede gezegd. Want eigenlijk gaat het helemaal niet beter. Het is namelijk zo, dat honger al lang tot het verleden had moeten behoren, de geschiedenis bewijst immers dat dat perfect kan. De term 'voedseltekort' die men in dit soort debatten regelmatig hoort vallen houdt al evenmin steek. Er is helemaal geen voedseltekort, integendeel. Er is voedsel in overschot, voor elke levende burger op aarde. Ook dat is bewezen. Maar de mensheid faalt. Momenteel telt de wereld meer dan 850 miljoen voedselbehoeftigen en sterven er per dag ongeveer 20 000 mensen van de honger. Vooral de toestand in Afrikaanse landen stagneert, met natuurrampen, oorlogen en misdadige regimes als voornaamste oorzaken. Burundi is zo een land.


© Jan Bierkens

De omstandigheden waarin de Burundese landbouwers leven zijn vaak extreem schamel, waardoor er heel wat gezinnen afhankelijk zijn van permanente voedselhulp. De situatie dreigt bovendien te verergeren: op dit moment lopen naar schatting meer dan 400.000 gezinnen het risico om het slachtoffer te worden van hongersnood.

Lange tijd was het de oorlog die rechtstreeks aan de basis lag van de heersende voedselcrisis, maar vandaag zijn de oorzaken van een eerder structurele aard. Net als buurland Rwanda, kent Burundi een zeer hoge bevolkingsdichtheid en zijn de percelen landbouwgrond bijgevolg vaak te klein. De meerderheid van de gezinnen heeft minder dan 0.5 ha land ter beschikking, wat amper voldoende is om van te kunnen leven. Bovendien worden de oogsten frequent aangetast door verschillende gewasziekten zoals het mozaiekvirus, en ook de hevige regens en overstromingen waar het land sporadisch mee te kampen krijgt zorgen voor een hoop ellende. Ik zeg het niet graag, maar zonder de nodige buitenlandse hulp gaat Burundi geheid kapot.


© Jan Bierkens

Al meer dan 10 jaar doet Caritas er alles aan om een potentieel drama te voorkomen. De programma's waarmee de strijd wordt gestreden zijn van allerhande aard: innovatie op het platteland (Cash For Work), schoolmaaltijden, voedselzekerheid en nog veel meer. Opnieuw werd ik getuige van die strijd.

deel 2 »