Met een beetje goede wil en een minimale kennis van de Engelse taal kunt u ontgetwijfeld raden waar de benaming ‘Cash For Work' eventueel voor zou kunnen staan. De kans is trouwens erg reëel dat u op min of meer dezelfde manier aan uw centen probeert te komen. Namelijk door er voor te werken.

Moussa zette zijn voet zachtjes op het rempedaal.

‘Hier rechts,' beval Gaspard.

Een terrakleurig zandpad liep plots steil omhoog. Vergezeld van een hels lawaai ging de toerenteller ver in het rood, waarop de hoofden van enkele kijklustige buurtbewoners nieuwsgierig door het raam kwamen gekropen. Het aardoppervlak waarover de Toyota RAV4 zich brommend voorttrok was als een matte spiegel, zo stevig was de grond aangestampt. Ik vroeg Gaspard waaraan de bodem die typische kleur had te danken.

‘Ijzer,' was het antwoord.


© Jan Bierkens

We naderden een eerste groep wegwerkers. Tezamen staken ze hun handwerktuigen in de grond en vervolgens gingen tientallen diep gegroefde arbeidersklauwen gelijktijdig de lucht in. Ikzelf hield het bij een bescheiden knikje. Op het eerste zicht leek de groep ongeveer evenveel mannen als vrouwen te vertegenwoordigen, wat ik vanwege het fysiek zware werk dat er werd verricht behoorlijk merkwaardig vond.

‘Met hoeveel zijn ze in totaal?' vroeg ik.
'Vijftig.'
‘En wat de verdeling betreft?
Gaspar trok zijn rechterwenkbrauw hoog op. ‘Wat bedoel je daarmee?'
‘Ik bedoel tussen mannen en vrouwen.'
‘Ach zo.' Zijn gelaatsuitdrukking werd weer normaal . ‘Tja, die verdeling is normaal gezien gelijk.'
‘Precies?'
‘Min of meer toch, ja. Een adequate verdeling behoort tenslotte tot één van onze doelstellingen.'
‘Lijkt me niet zo onlogisch,' zei ik.

© Jan Bierkens

Terwijl we traag een tweede groep passeerden, begon Gaspard vrijwillig aan een welgekomen verduidelijking.

‘Luister...' begon hij. ‘De bedoeling van dit Cash For Work programma was eigenlijk simpelweg om mensen uit de meest behoeftige streken aan de slag te krijgen.'
Ik knikte.
‘Om te overleven hebben mensen financiële middelen nodig, akkoord?'
‘Absoluut.'
‘Nu, de waarheid is dat de meeste mensen hun inkomsten alleen maar uit de landbouw kunnen halen. Is het niet dat, dan zijn ze in principe werkloos en komt er dus ook geen brood op de plank.' Gaspard kauwde zijn woorden fijn.
‘Daarom hebben onder meer Caritas International, SOPRAD, het BDDM en de vereniging Agakura de hoofden bij elkaar gestoken en een programma op touw gezet waarin we meer mensen de kans geven om inkomsten te verwerven buiten de landbouw. Dat doen we door ze eenvoudigweg werk aan te bieden, zoals bijvoorbeeld datgene wat we hier zien: het plaveien van bepaalde landwegen.'

© Jan Bierkens

‘Hmm, klinkt allemaal erg goed,' zei ik. ‘En het werkt?'
‘Dit is reeds het tweede Cash For Work programma,' deelde Gaspard mee. ‘En daarmee zijn we alleen maar begonnen omdat het eerste programma zo een succes was.'

We reden langs een derde groep.

‘Het zijn altijd ploegen van vijftig leden,' ging hij verder. ‘En op elke weg zijn er vijf ploegen aan het werk. Uitgerekend zijn dat dus 250 mensen per weg.'
‘Zijn die wegen dan allemaal even lang?' vroeg ik, een beetje verwonderd.
‘De afstand bedraagt meestal pakweg vier kilometer.'
‘En wat gebeurt er concreet?'
‘Slechte wegen worden gelijk gemaakt, en hard. Daarvoor gebruiken we lateriet.'
‘Nog nooit van gehoord,' zei ik schaamteloos.
‘Lateriet is een soort kleiachtig bodemmateriaal dat steenhard wordt als het uitdroogt.'
En als het nat wordt?'

© Jan Bierkens

Gaspard krabte achter zijn oor. ‘Tja, dan begint de ellende natuurlijk. Maar zover laten we het natuurlijk niet komen,' stelde hij meteen weer gerust. ‘Het wegdek wordt dusdanig afgeplat, dat het naar zowel de linker- als de rechterkant een heel klein beetje afhelt.'

‘Hmm, drainage...' mompelde ik.

‘Precies. Momenteel wordt er trouwens ook geëxperimenteerd met het aanleggen van kasseiwegen. Maar het grote nadeel daarvan zijn de hoge kosten. Ik toon je later nog waar die kasseien worden ontgonnen en gekapt.'

‘Comme vous voulez,' antwoordde ik gedwee.

Moussa trommelde een beetje verveeld met zijn handen op het stuur. In de verte verschenen de eerste leden van groep vier en de fel schijnende zon verdween net een ogenblik achter een voorbijkomende ontsnapte veegwolk.
‘Kan je bij de volgende groep even stoppen Moussa. C'est le moment décisif.'

‘Comme vous voulez,' antwoordde hij. ‘Comme vous voulez.'


Jan Bierkens | 22-01-2008