15/05/09 - Al meer dan 500.000 doodsbange inwoners van de Pakistaanse Swat vallei zijn het gebied ontvlucht na escalatie van het geweld tussen Pakistaanse militairen en de Taliban. Het Pakistaanse leger begon enkele dagen geleden een grootschalig offensief tegen de oprukkende Taliban, en zet nu ook straaljagers en helikopters in om de druk op de Taliban te verhogen.

De VN stelt dat van deze half miljoen vluchtelingen, al ruim 200.000 onder hen het gebied konden verlaten, terwijl nog ongeveer 300.000 mensen een uitweg zoeken. Caritas Pakistan reageert kordaat en onderzoekt hun noden.

De escalatie van het geweld kwam er na een recente televisietoespraak van de Pakistaanse premier Yousaf Gilani, die opriep tot nationale eenheid. "Ik doe een beroep op de bevolking van Pakistan om de regering en het leger te steunen op dit cruciale moment. Wij beloven plechtig om de elementen die de vrede en de rust van onze natie verstoren en Pakistan willen gijzelen te elimineren."

Militaire escalatie

De strijd om de Taliban uit de Swat vallei te verdrijven komt temidden van intense druk vanuit de VS om het Taliban-probleem in de perifere regio's van Pakistan aan te pakken. Ook bij de lokale bevolking zit de schrik er goed in, nu de Taliban niet minder dan 100 km van de hoofdstad Islamabad verwijderd zijn. De regering had aanvankelijk gehoopt om een einde te maken aan twee jaar van geweld door de ondertekening van een omstreden vredesakkoord. Dat voorzag in de invoering van de sharia in de Swat vallei en in de aangrenzende gebieden. Maar het staakt-het-vuren leek de Taliban milities juist aan te moedigen in hun strijd, en ze zetten hun opmars dan ook door naar het aangrenzende gebied Buner.

Gisteravond verklaarde een militaire woordvoerder op een Pakistaanse tv-zender: "Volgens een ruwe schatting zijn er tussen de 4.000 à 5.000 militanten aanwezig in de Swat vallei. Wij kijken dan ook uit naar een spoedig herstel van de rechtstaat in deze streek."

Humanitaire uitdaging

Maar de militaire operatie kan Pakistan opzadelen met een enorme humanitaire uitdaging. Ron Redmond, woordvoerder bij de VN (UNHCR), zei onlangs nog dat er een "massale verplaatsing in het noordwesten van Pakistan" gaande is. "De provinciale overheid schat dat zo'n 200.000 mensen al zijn aangekomen in veiliger gebieden van de noordwestelijke provincie (NWFP). Ongeveer 300.000 mensen zijn nog op de vlucht. Deze grote groep vervoegt zo'n 700.000 mensen die sinds augustus 2008 al op de vlucht sloegen voor de Taliban. De nieuwkomers zullen een enorme druk uitoefenen op de al beperkte middelen."

Wat ook onduidelijk blijft, is wat het leger precies zal moeten doen om de Swat vallei terug veilig te verklaren, en hoe lang dat zou kunnen duren. Hoewel de Taliban sterk in de minderheid zijn, is het offensief verre van eenzijdig. "De Taliban weerstaan het offensief goed, daar bestaat geen twijfel over. Ik denk niet dat dit conflict snel zal verdwijnen. Het zal weken, zo niet maanden, duren", zei generaal Masood, een voormalig militair officier, "want we moeten ze niet enkel terugdringen. De militairen zullen vervolgens het grondgebied moeten bezetten en de plaatselijke structuren weer opbouwen om zo de lokale bevolking opnieuw vertrouwen te geven in de rechtstaat."

Caritas Pakistan

Maar voor het zover is, verblijven de meeste vluchtelingen in zo'n 20 kampen verspreid over Pakistan. Caritas Pakistan bezocht recentelijk verscheidene van deze kampen om vast te stellen wat de pecieze noden zijn. Ze bezochten bv. Panja Sahib, op 70 km van Islamabad, waar nu al bijna 3.000 mensen hun toevlucht zoeken. De vluchtelingen runnen er zelf een klein medisch postje, maar er is een ernstig gebrek aan medicijnen, tenten en bedden. Ook de beschikbaarheid van elektriciteit is in veel kampen geen vanzelfsprekendheid.

Caritas Pakistan overlegt nu met andere NGO's en het UNHCR om een strategie uit te werken en specifieke noden aan te kaarten.